Betekenis geven blijft mensenwerk

Inside insights met Nicolet Annema, senior marketeer bij ONVZ
Auteurs: Dennis van Aalst (Head of Strategy FCB Amsterdam) en Martijn Jaartsveld (Consultant Deltaview)

Hoe scherper het inzicht, hoe sterker de campagne. Het geeft energie én richting, en zet vanaf het eerste moment alles in beweging, maar zonder menselijke interpretatie blijft ook het scherpste inzicht niet meer dan een observatie.

In de Inside insights-serie spreekt de VIA Taskforce Consumer Insights strategen aan merk- en bureauzijde over de weg van waarneming naar betekenis. Hoe ontstaat een inzicht? Wat maakt het scherp genoeg om op te sturen? En hoe voorkom je dat het onderweg verwatert? Steeds op zoek naar werk dat mensen én merken echt in beweging zet.

Dit keer spreken Dennis van Aalst (Head of Strategy FCB Amsterdam) en Martijn Jaartsveld (Consultant Deltaview) met Nicolet Annema, senior marketeer bij ONVZ. Een gesprek over graven naar menselijke waarheden, het verschil tussen aandacht en relevante aandacht, en waarom inzichten juist in een wereld vol data en AI om menselijke interpretatie vragen.


Op zoek naar de menselijke waarheid

Voor Nicolet begint een inzicht altijd bij herkenning. Niet bij een cijfer of een gedragspatroon, maar bij een menselijke waarheid. "Dat kan een verlangen zijn, een opvatting, een mening of een frustratie. Iets waarvan mensen denken: ja, dat herken ik, dat zou ik willen of dat gevoel ken ik."

Een observatie is daarmee nog lang geen inzicht. Iemand drinkt koffie: dat is wat je ziet. Het inzicht zit in haar ogen in de betekenis daarachter. "Eigenlijk gaat het dan om een genietmomentje in de ochtend." Nieuw hoeft die betekenis van haar overigens niet te zijn. Vaak is het gevoel al aanwezig, maar hebben mensen het nog niet bewust of precies onder woorden gebracht. Daar zit de kracht: dat voelde ik al, maar zo had ik het nog niet bekeken.

Dat perspectief gaat terug op haar eerste jaren in het vak. Nicolet begon haar loopbaan in marktonderzoek en werkte in die periode veel met kwalitatief onderzoek, concept testing en vraagstukken rond consumentengedrag. Daar werd volgens haar het zaadje geplant voor de manier waarop ze nog altijd naar marketing kijkt: niet beginnen bij het product, maar bij wat er bij mensen speelt.


Voor mij is een inzicht een relevante menselijke waarheid.


Blijven graven

Het eerste antwoord uit een onderzoek neemt Nicolet dan ook zelden voor lief. Doorvragen, doorgronden en nieuwsgierig blijven, horen wat haar betreft bij het vak. Zeker bij kwalitatief onderzoek vraagt dat om het nodige vakmanschap. "Ik heb veel respect voor onderzoekers die objectief blijven, goed blijven toetsen en echt kunnen doorgronden zonder meteen te denken: ik begrijp het al."

Daarin zit voor haar ook de waarde van marktonderzoek: de vragen lopen nou eenmaal sterk uiteen. Soms begint een organisatie bij de elementaire vraag wat er in een markt speelt. En soms ligt er al een verondersteld inzicht op tafel, dat diepgaand getoetst moet worden. Het mooiste vindt ze toch het graven zelf: uitzoeken waar de spanning zit, waar een behoefte nog niet goed wordt ingevuld en waar een merk betekenisvol kan worden.

Dat zag ze bij productontwikkeling, maar net zo goed in organisaties waar marktgericht denken nog geen vanzelfsprekendheid was. Bij plantenvoedingmerk Pokon merkte ze hoe intern vooral werd gesproken in termen van NPK's en de ingrediënten van plantenvoeding. Voor consumenten ging het uiteindelijk om iets heel anders: mooie planten, een fijne tuin, gezelligheid in huis. Dat verschil lijkt klein, maar vraagt intern al snel een flinke omslag. Een inzicht raakt zo niet alleen de communicatie, maar ook productontwikkeling, interne taal en de manier waarop een organisatie naar haar markt kijkt.


Startpunt, geen eindpunt

Kort, pakkend en herkenbaar: zo wil Nicolet een inzicht geformuleerd zien. Niet als een mooi zinnetje voor in een presentatie, maar als sturend mechanisme. Tegelijk waarschuwt ze er meteen voor dat een inzicht nooit het eindpunt is. Ze ziet het als vertrekpunt, en daarmee nog niet als strategie.

Het wijst aan waar een merk van waarde kan zijn, maar nog niet welke positie het kiest, welke belofte het doet of hoe het die belofte bewijst. Daarvoor zijn immers strategie, positionering, proposities, bewijsvoering en consistente merkbouw nodig. Een inzicht moet je wat haar betreft daarom niet onderschatten, maar ook niet overschatten.

Bij ONVZ werkt ze vanuit één basisinzicht dat richting geeft aan proposities, marketing en merkontwikkeling. Dat betekent overigens niet dat elk vraagstuk hetzelfde antwoord krijgt. Bovendien kan een inzicht een behoefte of spanning blootleggen die een merk niet volledig kan wegnemen. Zeker in de verzekeringswereld liggen sommige beperkingen besloten in het product, de dienstverlening of de categorie. De strategische vraag is voor haar dan niet alleen wat mensen nodig hebben, maar ook welk deel daarvan het merk geloofwaardig kan adresseren. Merk en campagne vertalen die rol vervolgens naar een verhaal dat aansluit bij wat mensen bezighoudt.


Van aandacht naar relevante aandacht

Zodra bureaus met het inzicht aan de slag gaan, ziet Nicolet die scherpte onder druk komen. Ze hoopt altijd dat een bureau het inzicht vastpakt en de creativiteit erop laat voortbouwen. In de praktijk zakt het inzicht toch weleens naar de achtergrond. Dan ontstaat er misschien een leuke of opvallende campagne, maar niet per se een campagne die het merk verder helpt.

"Dat is leuk voor aandacht," zegt ze, "maar de echte vraag is of dat de relevante aandacht is waar je naar op zoek bent." Daarom is het volgens haar aan de opdrachtgever om steeds terug te gaan naar het oorspronkelijke inzicht. Niet om creativiteit dicht te timmeren, maar om te bewaken dat het werk hout snijdt voor het merk.


De kracht zit in het samenspel

Nicolet herkent datzelfde spanningsveld tussen media en creatie. Het creatieve concept geeft richting aan media, en media kan het concept weer groter maken. Als ze onder druk moet kiezen wie belangrijker is, neigt ze net iets meer naar het creatieve concept. Maar het samenspel binnen de driehoek van opdrachtgever, creatief bureau en mediabureau bepaalt uiteindelijk of een inzicht impact krijgt.

Een voorbeeld waar dat volgens haar goed lukte, is de recente ONVZ-campagne rondom 'De Comeback'. Het vertrekpunt was geen product of dienst, maar een menselijk inzicht: wanneer je gezondheid je in de steek laat, wil je je energie richten op herstel en niet op alles wat daaromheen geregeld moet worden. Dat inzicht vormde de basis voor een campagne die niet sprak over polissen en vergoedingen, maar over de emotionele reis van terugkomen na tegenslag.


Het gevaar is dat je alles voor waarheid aanneemt en niet meer zelf blijft denken.


Mens boven machine

In de afgelopen twintig jaar is er veel veranderd, merkt Nicolet. Het medialandschap, de kanalen, de manier waarop merken aandacht vragen en nu ook AI. Juist daardoor wint een scherp inzicht in haar ogen aan waarde. Data is toegankelijker dan ooit en AI helpt bij analyseren, structureren, checken en het ontwikkelen van middelen. Daarin schuilt wel meteen een risico: wie alles voor waarheid aanneemt, stopt met zelf denken.

Voor Nicolet zit de toegevoegde waarde van strategen en marketeers precies daar: in de menselijke interpretatie. Data kan ordenen. AI kan versnellen. Maar betekenis geven blijft mensenwerk.

Een inzicht is voor haar dus geen datapunt, geen observatie en geen kant-en-klare AI-output. Het ontstaat wanneer iemand betekenis geeft aan wat mensen doen, voelen, willen of vermijden. Minstens zo belangrijk is vervolgens de discipline om die betekenis vast te houden wanneer strategie, creatie en media ermee aan de slag gaan.

 

 

Gerelateerde artikelen

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Met de nieuwsbrief blijf je op de hoogte van inspirerende kennissessies, relevante events en belangrijke ontwikkelingen binnen de branche. Schrijf je nu in en mis niets!